Elke jongere in Rijswijk krijgt passend en zo thuisnabij mogelijk onderwijs waarbij er een doorgaande ontwikkellijn is vanaf de voorschoolse periode.

Iedere jeugdige verdient een goede start bij de eerste stappen in zijn of haar leven en groeit op in een taalrijke omgeving. We bieden alle kinderen gelijke kansen met zo goed mogelijk passend onderwijs. 

We zetten in op het voorkomen van laaggeletterdheid en het ondersteunen van mensen die laaggeletterd zijn. 

Onder dit beleidsproduct valt voortgezet onderwijs, MBO, volwasseneducatie, onderwijsachterstandenbeleid, peuteropvang, toezicht- en handhaving leerplichtwet, het voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten, schoolmaatschappelijk werk, leerlingenvervoer, activiteiten in het kader van passend onderwijs en het stimuleren van een goede verbinding tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt.

Voortgezet Onderwijs

Het voortgezet onderwijs in Rijswijk functioneert in een context die in hoog tempo verandert. Op het eerste gezicht lijkt er weinig reden tot zorg: Rijswijk is geen gemeente met acute onderwijsproblemen en beschikt over een divers en functionerend scholenaanbod. Onder dit ogenschijnlijk stabiele beeld is een aantal ontwikkelingen gaande die de komende jaren bepalend zullen zijn voor de opgave waar scholen, gemeente en partners voor staan, en waardoor het huidige vo-aanbod onder druk staat.

Deze ontwikkelingen hebben niet één oorzaak, maar komen voort uit een samenspel van demografische groei, regionale dynamiek en een veranderende maatschappelijke context. De stad groeit, zowel in omvang als in diversiteit. Het aantal jongeren neemt toe, en daarmee ook de vraag naar onderwijs en ondersteuning. Tegelijkertijd is het voortgezet onderwijs in Rijswijk geen lokaal systeem: scholen vervullen een duidelijke regionale functie en zijn sterk verweven met omliggende gemeenten, met name Den Haag en Delft.

Scholen krijgen in toenemende mate te maken met complexere ondersteuningsvragen, grotere verschillen tussen leerlingen en een intensievere relatie met het sociaal domein en veiligheidsvraagstukken. Deze ontwikkeling sluit aan bij bredere maatschappelijke trends, maar krijgt in Rijswijk een specifieke uitwerking door de combinatie van schaal, ligging en leerlingenstromen.

Wat deze ontwikkelingen gemeen hebben, is dat zij de druk op het systeem geleidelijk verhogen. Niet in de vorm van acute knelpunten, maar als een stapeling van factoren die maken dat de bestaande inrichting steeds minder vanzelfsprekend aansluit bij de praktijk.

Samen met de schoolbesturen die in Rijswijk voortgezet onderwijs aanbieden werken we aan een aanpak hiervoor. Dat doen we in de vorm van een werkagenda, met een viertal hoofdlijnen. De gemeente en drie schoolbesturen zijn eerstverantwoordelijk voor de uitvoering van een van de hoofdlijnen. Bij de uitvoering worden ook (andere) externe samenwerkingspartners betrokken. 

• Rijswijk Onderwijsstad.

• Ondersteuningsketen.

• Veiligheid en vroegsignalering.

• Regionale samenwerking.

De werkagenda staat niet op zichzelf, en heeft op onderdelen verbindingen met al lopende processen. Daar waar dat kan zullen we bij de uitvoering van het programma bij deze al lopende processen aanhaken. Voor de uitvoering van deze werkagenda zijn extra financiële middelen beschikbaar. In de begroting is daarvoor voor de jaren 2027 en 2028 een extra budget opgenomen.

We onderzoeken de mogelijkheden om de aanpak te verbreden naar delen van het basisonderwijs met vergelijkbare uitdagingen.

MBO

De gemeente hecht waarde aan een breed en toekomstbestendig onderwijsaanbod. Naast het bestaande mbo-aanbod binnen de gemeente Rijswijk, ambiëren we daarom om een aanvullende mbo-vestiging naar de gemeente te trekken.

Deze ambitie nemen we ook mee als mogelijke optie binnen de gesprekken over de campus ontwikkeling. Daarbij is het van belang dat er zowel een geschikte locatie als een mbo-instelling beschikbaar is die de vestiging wil realiseren en waarvoor daadwerkelijk behoefte bestaat aan passende huisvesting.

Volwasseneneducatie

In Rijswijk is ongeveer 10% van de volwassen inwoners laaggeletterd. Naar schatting gaat het om 6.000 inwoners. Dit is iets lager dan het landelijk gemiddelde dat op 12% ligt. Zij ondervinden problemen bij hun dagelijks leven. Laaggeletterdheid komt voor in alle lagen van de bevolking en in alle wijken. De doelgroep is dynamisch en bestaat uit jongeren, ouderen, Nederlanders met Nederlands als 1ste taal (NT1) en Nederlanders met een migratieachtergrond met Nederlands als 2de taal (NT2), met of zonder startkwalificatie, hoog- en laag opgeleid, werkend en niet-werkend (taalbeleidsplan “Het start met Taal”).  

Omdat het belangrijk is dat iedereen mee kan komen in de maatschappij is er een aanbod aan opleidingen/cursussen die de basisvaardigheden verbeteren. Het gaat dan om het verbeteren van de Nederlandse taal, rekenen en digitale vaardigheden voor de doelgroepen: volwassen laaggeletterden, analfabeten en niet-inburgeringsplichtigen (NT2). Deze gemeentelijke taak voor het (laten) verzorgen van dit soort taalaanbod is opgenomen in de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB). De financiering van dit aanbod loopt via de contactgemeente van de arbeidsmarktregio (de gemeente Den Haag). 

Kandidaten voor dit aanbod worden hiernaartoe doorverwezen door het WSP, maar ook door onze lokale taalpartners, zoals het Taalhuis en Stichting Welzijn Rijswijk. Het Taalhuis organiseert, naast het geven van informatie en advies over en warme toeleiding naar dit taalaanbod, ook een eigen laagdrempelig taalaanbod voor deze doelgroep zoals conversatielessen, het taalcafé (in samenwerking met Stichting Welzijn Rijswijk), de leesclub en cursussen waar taal(verbetering) een verstopt onderdeel van is. Ook Stichting Welzijn Rijswijk heeft een aanbod voor deze doelgroep middels het project taalmaatje.  We handhaven een aanbod van taalondersteuning dicht bij huis. Door middel van het Taalketenoverleg stimuleren we dat ons taalpartners aanbod ontwikkelen en vernieuwen zodat het afgestemd is en blijft op de vraag vanuit onze inwoners. 

Onderwijsachterstandenbeleid en peuteropvang

De ontwikkeling van kinderen op jonge leeftijd is van grote invloed op hun verdere leven. Daarom verdient iedere jeugdige in Rijswijk een goede start bij de 1ste stappen in het leven en is het nodig om al op jonge leeftijd in te zetten op het voorkomen en bestrijden van (onderwijs)achterstanden. Het bestrijden van onderwijsachterstanden vraagt dan ook om een vroegtijdige aanpak die al start op het consultatiebureau en die op maat gesneden is. Het beheersen van de Nederlandse taal is hierbij een essentieel onderdeel, naast een taalrijke omgeving. Houders van voorschoolse voorzieningen (kinderdagverblijven en peuteropvang), schoolbesturen en de gemeente dragen hier vanuit hun (wettelijke) rol en taken een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor. Samen met de schoolbesturen die vve aanbieden en Kinderopvang Morgen (als de uitvoerder van de voorschoolse educatie) is gestart met een gezamenlijk traject om het onderwijsachterstandenbeleid te actualiseren. Het streven is om in 2027 te komen met en vernieuwd beleid.

Kinderdagverblijven en peuteropvang

Binnen het Rijswijkse voorschoolse aanbod (kinderdagverblijven en peuteropvang) wordt opvang geboden die bijdraagt aan een goede en gezonde ontwikkeling van het kind. In de peuteropvang in Rijswijk gaat het verder dan dat. Op deze locaties wordt een programma geboden die de peuters in hun ontwikkeling stimuleert en goed voorbereid op het basisonderwijs.  

Op de Rijswijkse Peuterspeelschoollocaties wordt er gewerkt met een programma voor voorschoolse educatie waarbij de ontwikkeling van de peuters op het gebied van taal, rekenen, motoriek en de sociaal-emotionele ontwikkeling op een gestructureerde en samenhangende wijze wordt gestimuleerd. Peuters kunnen vanaf 2 jaar terecht op de Peuterspeelscholen. 

Wij stimuleren dat zoveel mogelijk peuters gebruik maken van een voorschools aanbod (kinderdagverblijf of peuteropvang). Peuters met een (dreigende) taalachterstand (in de Nederlandse taal) die geen voorschools aanbod bezoeken (de zogenaamde doelgroepkinderen), worden actief toegeleid naar de Peuterspeelscholen in Rijswijk zodat zij kunnen profiteren van het aanbod van voorschoolse educatie dat op deze locaties wordt geboden (Beleidsnota Onderwijsachterstandenbeleid en peuteropvang). 

Voor de financiering van het voorschoolse aanbod kunnen ouders een inkomensafhankelijke tegemoetkoming in deze kosten krijgen. Voor werkende ouders verzorgt de rijksoverheid deze tegemoetkoming via de Kinderopvangtoeslag. Voor ouders die geen recht hebben op deze Kinderopvangtoeslag of ouders van de doelgroepkinderen van de voorschoolse educatie doet de gemeente dat, mits deze ouders een Rijswijkse locatie van peuteropvang / Peuterspeelschool bezoeken. Hiervoor zijn de “Beleidsregels Kindgebonden tegemoetkoming peuteropvang en voorschoolse educatie” opgesteld.  

Voorschoolse en vroegschoolse educatie

In de Wet op het primair onderwijs (WPO) is opgenomen dat de gemeente zorgt voor voldoende voorzieningen (in aantal, spreiding en (financiële) bereikbaarheid) waar kinderen met een risico op een achterstand in de Nederlandse taal deel kunnen nemen aan voorschoolse educatie. De gemeente ontvangt hiervoor een specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid. 

De signalering van en toeleiding naar van de doelgroepkinderen voor de voorschoolse educatie heeft de gemeente neergelegd bij de JGZ Zuid-Holland West (het consultatiebureau) die hiervoor extra middelen ontvangt. De ouders worden daarbij ook gewezen op het aanbod volwasseneneducatie voor hun eigen taalontwikkeling in de Nederlandse taal. Hiermee proberen we gelijk een ketenaanpak vorm te geven in het kader van het bestrijden van laaggeletterdheid. 

De voorschoolse educatie loopt door in de vroegschoolse educatie in het basisonderwijs. In de wet op het primair onderwijs (WPO) en de Wet op het Voortgezet onderwijs (WVO) is de opdracht opgenomen dat het onderwijs zodanig is ingericht dat op herkenbare en structurele wijze aandacht wordt besteed aan het bestrijden van onderwijsachterstanden, in het bijzonder aan het beheersen van de Nederlandse taal. 

De basisscholen met een hoge achterstand-score krijgen van de rijksoverheid extra middelen om deze opdracht vorm te geven, met name ook voor de vroegschoolse educatie in groep 1 en 2.  Deze scholen vormen met één of meerdere Peuterspeelscholen een cluster en werken daarin intensief samen. Met deze scholen en de Peuterspeelscholen hebben we afspraken gemaakt over monitoring en de resultaten van de voor- en vroegschoolse educatie. 

Nieuwkomers

Kinderen van nieuwkomers (statushouders, arbeidsmigranten, expats) kunnen zo snel mogelijk starten met het leren van de Nederlandse taal. In de voorschoolse periode komen zij in aanmerking voor de voorschoolse educatie. Kinderen in de kleuterleeftijd stromen in de groepen 1 en 2 van de reguliere basisscholen. Instromen in het reguliere basisonderwijs geldt in principe ook voor de oudere kinderen, maar soms is er een zo grote taalachterstand dat er meer nodig is. Deze kinderen worden (tijdelijk) geplaatst in de bovenschoolse centrale nieuwkomersklas: de Wereldgroep bij basisschool ’t Kristal of IKC Snijders.  We geven voor het vorm geven van een Wereldgroep extra subsidie aan deze scholen in Rijswijk. De leerlingen tussen de 12 en 18 jaar gaan (tijdelijk) naar een Internationale schakelklas (ISK) in Den Haag. 

Met Lucas onderwijs hebben we afspraken gemaakt over het verzorgen van basisonderwijs aan de kinderen die woonachtig zijn in het AZC aan de Lange Kleiweg. Dit onderwijs wordt verzorgd in Kindcentrum Snijders. Het gebruik van het AZC (Hof van Elsenburg) door het COA zal per mei 2027 worden beëindigd (met een afbouwperiode van maximaal drie maanden daarna), waarmee ook het verzorgen van basisonderwijs eindigt. Ook het aanbieden van voortgezet in Internationale Schakelklassen zal kinderen die woonachtig zijn in het AZC aan de Lange Kleiweg eindigen.

Toezicht en handhaving leerplichtwet en voorkomen en bestrijding voortijdig schoolverlaten

Onderwijs is essentieel voor jeugdigen om zich te kunnen ontwikkelen en te kunnen bouwen aan een goede toekomst. Een diploma biedt meer kansen op een baan. De Leerplichtwet zorgt ervoor dat iedereen met gelijke kansen begint en de benodigde algemene kennis heeft om goed te kunnen functioneren in een zich steeds sneller ontwikkelende maatschappij. 

De Leerplichtwet zorgt niet alleen voor leerplicht, maar garandeert ook dat ieder kind leerrecht heeft. 

Daarom zetten we in op het handhaven van de Leerplichtwet om voortijdig schoolverlaten of schooluitval tot een minimum te beperken. Het terugbrengen van het aantal thuiszitters staat hoog op de agenda. De leerplichtambtenaren werken hierbij samen met de scholen, de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en het jeugdteam om leerlingen zo snel mogelijk terug en/of toe te leiden naar een passend onderwijsprogramma en/of (vroegtijdige) inzet van ondersteuning in het preventieve veld en/of jeugdhulp. 

De uitspraak van de Hoge Raad in april 2026 dat een vrijstelling van de leerplicht op grond van religieuze of levensbeschouwelijke bezwaren (artikel 5 onder b van de Leerplichtwet) vrijwel niet meer mogelijk is zolang er openbaar onderwijs in de buurt is, betekent dat we strenger op willen gaan treden tegen het thuishouden van kinderen op basis van levensbeschouwing. Daarmee volgen we het advies van de landelijke vereniging van leerplichtambtenaren.

De afgelopen jaren hebben we het werken volgens de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS-methode) verder uitgewerkt, we vervolgen dat in 2027.  

Per januari 2026 is de “Wet van School naar Duurzaam Werk” in werking getreden. Het doel van deze wet is de begeleiding te verbeteren bij de overgang van school naar werk van jongeren met een mogelijke afstand tot de arbeidsmarkt en van voortijdig schoolverlaters. In deze wet is opgenomen dat de doelgroep van het Doorstroompunt (voorheen Regionaal Meld- en Coördinatiefunctie) is uitgebreid met jongeren tot 27 jaar.  In 2027 gaan wij verder met de implementatie van de nieuwe wet. Er is een aanpak en nauwe regionale samenwerking voor jongeren van 12 tot 27 jaar tussen het onderwijs, het Doorstroompunt, de gemeentelijke aanpak jeugdwerkloosheid en andere relevante (regionale) spelers van de arbeidsmarktregio. Wij werken aan de interne samenwerking binnen team jeugdwerkloosheid en het doorstroompunt, alsmede de afstemming met externe partners. De basis hiervoor is het ‘Regionaal programma van school naar duurzaam werk'. 

Leerlingenvervoer

Ouders van leerlingen kunnen een beroep doen op de regeling leerlingenvervoer (Verordening Leerlingenvervoer 2019) voor een (tegemoetkoming in) de vervoerskosten van hun kind van en naar school. Dat is bijvoorbeeld mogelijk als een leerling vanwege een handicap niet zelfstandig naar school kan reizen of omdat de school waarop het kind is aangewezen relatief ver weg ligt.  

Het gaat dan om een vergoeding voor de kosten van het eigen vervoer met de fiets of een vergoeding voor de kosten van het openbaar vervoer voor de leerling en eventueel voor een noodzakelijke begeleider. Indien het vanwege de beperkingen van de leerling onmogelijk is om onder begeleiding met het openbaar vervoer of de fiets te reizen, dan kan er een vergoeding voor het aangepast vervoer worden toegekend. De gemeente zorgt dan voor aangepast vervoer via een taxi of taxibus. Hiervoor hebben we, samen met een aantal andere gemeenten, vervoerders ingekocht. 

We stimuleren het zelfstandig leren reizen met het openbaar vervoer of de fiets (bijvoorbeeld via een traject MEE op Weg).  

De huidige verordening leerlingenvervoer stamt uit 2019. Inmiddels is een aantal artikelen in de onderwijswetgeving aangepast/vernummerd waardoor het wenselijk is om voor het schooljaar 2027-2028 een nieuwe verordening leerlingenvervoer op te stellen. Daarnaast biedt dit de mogelijkheid om daar waar wenselijk de verordening op onderdelen aan te passen. Daarvoor evalueren we het huidige beleidskader en de uitvoering daarvan; de uitkomsten verwerken we in de nieuwe verordening.

Schoolmaatschappelijk werk

Samen met het onderwijs ontwikkelen we het schoolmaatschappelijk werk verder als onderdeel van het versterken van de algehele ondersteuningsstructuur rondom scholen. Hierbij versterken we de betrokkenheid van ouders en bepalen welke bijdrage het schoolmaatschappelijk werk levert aan preventieve en collectieve ondersteuning van docenten en mentoren en de verbinding tussen school, gezin en jeugdhulp. Dit is ook onderdeel van een bredere ontwikkeling rondom onderwijs en jeugdhulp. Hierbij wordt onder andere de aanpak voor schoolnabije en collectieve ondersteuning verder uitgewerkt en de ondersteuningsstructuur rondom scholen versterkt.  

Passend Onderwijs

Het doel van de Wet passend onderwijs is dat alle kinderen een plek krijgen op een school die past bij hun kwaliteiten en mogelijkheden. Om elk kind een passende plek te bieden werken de scholen/schoolbesturen regionaal samen in Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs zodat er voldoende onderwijsplekken zijn voor alle leerlingen met een zorgbehoefte.

Rijswijk, Den Haag en Leidschendam-Voorburg hebben te maken met dezelfde twee samenwerkingsverbanden:

• Voor het primair onderwijs Stichting Passend Primair Onderwijs Haaglanden (SPPOH);

• Voor het voortgezet onderwijs Samenwerkingsverband Zuid Holland West (SWVZHW).

Als Rijswijk werken we met beide andere gemeenten en samenwerkingsverbanden passend onderwijs aan een betere aansluiting van het onderwijs en jeugdhulp, onderzoeken we mogelijkheden om individuele ondersteuning collectiever aan te bieden in het onderwijs, werken we aan het terugdringen van schooluitval en verzuim. Binnen deze samenwerking wordt aangesloten bij landelijke ontwikkelingen rondom inclusief onderwijs. 

Lokaal gaan we in 2027 met een aantal basisscholen een pilot uitvoeren om te onderzoeken hoe de zorgstructuren binnen de scholen kunnen worden verbeterd. Samen met de scholen voor voortgezet onderwijs, de gemeente Den Haag en de Haagse zorgaanbieders werken we aan een betere aansluiting van de Haagse leerlingen op Rijswijkse scholen en de Haagse zorgaanbieders.

De overheid streeft ernaar dat in 2035 de meeste scholen de overgang naar inclusief onderwijs hebben gemaakt. Eveneens wordt er aangesloten bij de Regiovisie Jeugdhulp en ontwikkelingen als het regionale Actieplan Jeugdhulp en de regionale aanpak kostenbeheersing.

Lokaal werken we ook aan een preventievere en betere aansluiting tussen de Rijswijkse scholen, voorschoolse voorzieningen en het (jeugd)hulpaanbod binnen onze gemeente in het project “Elkaar Versterken”. De bevindingen uit een uitvraag rondom kleuterrijpheid worden in het schooljaar 2026-2027 uitgewerkt in concrete acties. Waarbij het versterken van het netwerk centraal staat.

Verbinding onderwijs en arbeidsmarkt

We blijven de verbinding tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt stimuleren. Dit doen we om de talenten optimaal te benutten. Hierbij blijven we inzetten op beroepsoriëntatie en vaardigheden. Waar mogelijk zoeken we de verbindingen met regionale initiatieven. Daarnaast stimuleren we kleinschalige ontmoetingen met bedrijven en beroepen. Hiermee sluiten we aan bij de behoeften vanuit het onderwijs en het aanbod in de regio. Hierin wordt ook gekeken naar de verbreding van de inzet van JINC. Dit om jongeren in het Rijswijkse voortgezet onderwijs kennis te laten maken met het bedrijfsleven door het aanbieden van bliksemstages.

• De activiteiten (exclusief de tegemoetkoming in de kosten van de reguliere peuteropvang) beschreven onder het kopje “onderwijsachterstandenbeleid en peuteropvang” worden betaald uit de specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid van € 2.820,969 (peilmoment 2026) die de gemeente speciaal voor dit doel ontvangt. 

• Op basis van de bestuursafspraken “Een aanbod voor alle Peuters” uit 2016 ontvangt de gemeente binnen de algemene middelen een decentralisatie uitkering “voorschoolse voorzieningen peuters” van € 100.399 (peilmoment 2026); de zogenaamde Asscher-gelden. Deze dekken deels de kosten voor de tegemoetkoming in de kosten van de peuteropvang voor ouders die geen recht hebben op de Kinderopvangtoeslag vanuit het rijk. 

• Ten behoeve van de uitvoering van het vormgeven van het Doorstroompunt en de maatregelen uit het Regionaal programma Wet van School naar Duurzaam Werk ontvangt de centrumgemeente Den Haag een specifieke uitkering/subsidie waarbij zij het Rijswijkse deel in de vorm van een subsidie aan Rijswijk ter beschikking stelt. Het bedrag voor het vormgeven van het Doorstroompunt bedraagt € 185.367 (peilmoment 2026). Het exacte bedrag voor de uitvoering van de maatregelen uit het Regionaal programma Wet van School naar duurzaam werk is nog niet bekend. Dat heeft te maken met de inhoudelijke discussie over welke maatregelen regionaal worden vormgegeven en welke lokaal.