Welzijn

1. Versterken Sociale Basis

"Wij geloven in de kracht van gemeenschappen waar mensen omzien naar elkaar en waar op niemand neergekeken wordt."

In Rijswijk streven we naar een samenleving waarin inwoners actief bijdragen aan hun wijk en waarin bewonersinitiatieven, organisaties en informele netwerken de ruimte krijgen om de leefbaarheid en sociale samenhang te versterken. Inwoners hebben laagdrempelige mogelijkheden om elkaar te ontmoeten, waardoor zij zich welkom en verbonden voelen en eenzaamheid wordt voorkomen en verminderd.

2. Wijkgericht Werken (incl. bewonersorganisaties en wijkinitiatieven) 

"Wijkgericht werken betekent dat zo veel mogelijk wordt georganiseerd vanuit de leefwereld van bewoners. Gemeente, zorg- en welzijnsorganisaties, bewonersorganisaties (waar aanwezig) en politie stemmen hun inzet af op de specifieke behoeften van een wijk."

We ontwikkelen het wijkgericht werken, zodat de inzet van de gemeente en maatschappelijke partners beter aansluit op de behoeften en opgaven in de verschillende wijken. Deze manier van werken is domeinoverstijgend, waarbij welzijn, zorg, wonen, veiligheid, participatie en de openbare ruimte integraal worden benaderd. 

3. Inclusie en emancipatie 

"In Rijswijk kan iedereen zichzelf zijn. Ieder mens is gelijkwaardig aan de ander. Voor racisme en discriminatie is geen enkele plaats. We zijn een stad waar iedereen zich welkom en gerespecteerd voelt. Wij geven ruimte aan verschillende opvattingen en wij leggen geen specifieke overtuigingen op."

We blijven aandacht geven aan inclusie en emancipatie in Rijswijk, mede door de inzet van de huidige subsidiepartners. Bijvoorbeeld doordat stichting iDb alle meldingen van discriminatie verzamelt en analyseert en daarnaast geven zij samen met COC Haaglanden voorlichting op onze scholen (primair en voortgezet onderwijs). 

4. Eenzaamheid 

Eenzaamheid is naast een persoonlijk probleem ook een maatschappelijk vraagstuk doordat het gevolgen kan hebben voor de gezondheid, het welzijn en de samenleving. Door te zorgen voor “een aanpak om mensen die zich eenzaam voelen te helpen”, willen we eenzaamheid verminderen onder inwoners. Onder andere door meer laagdrempelige mogelijkheden om elkaar te ontmoeten. Het is belangrijk dat we als gemeente daarbij samenwerken met verenigingen, ondernemers, bewoners, maatschappelijke partners en vrijwilligers.

5. Mantelzorg(waardering)

 “Mantelzorgers zijn van onschatbare waarde in een samenleving waarin mensen omzien naar elkaar en voor elkaar zorgen.”

We zetten samen met onze maatschappelijke partners in op goede ondersteuning en erkenning van (jonge) mantelzorgers, om te voorkomen dat zij overbelast raken. 

6. Vrijwilligerswerk ondersteunen en waarderen 

“Wij zetten actief in op vrijwilligersbeleid, om zo het vele werk dat vrijwilligers doen te erkennen en ondersteunen.”

Nieuwkomers

Onder Nieuwkomers verstaan we ontheemden uit Oekraïne, asielzoekers en statushouders. Voor asielzoekers heeft de gemeente een wettelijke plicht om hen op te vangen op basis van de Spreidingswet. En voor statushouders heeft de gemeente de taak om huisvesting aan te bieden en te laten inburgeren. 

7. Ontheemde Oekraïners

De oorlog duurt voort. Voor ontheemden uit Oekraïne heeft de gemeente de plicht om opvang te bieden op basis van de RooO (Regeling opvang ontheemden Oekraïne). Hun bescherming is vastgelegd in de RTB (Regeling Tijdelijke Bescherming). Deze is onlangs verlengd en heeft een looptijd tot en met 4 maart 2028. Waarbij het onderscheid wordt gemaakt dat mannen tussen de 23-60 jaar niet automatisch meer onder de beschermingsmaatregel vallen. 

Ook is per 1 juli 2026 de bekostigingssystematiek gewijzigd van de BooO (Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne) naar de DFR (Doelgroepflexibele regeling). Deze regeling is de nieuwe manier van financiering voor alle nieuwkomers, met uitzondering van de middelen voor Inburgering. Gemeenten kunnen middelen ontvangen voor exploitatie-, transitie- en uitvoeringskosten.

Door de oorlog moest de gemeente snel handelen. Daarom is er opvang in hotels geregeld. We willen deze opvang stap voor stap afbouwen. Voor mensen voor wie dit mogelijk is, willen we opvang bieden in zelfstandige woningen. Dit kan tijdelijk of voor langere tijd zijn.

8. Asielzoekers

"Onze inzet is helder: we doen alleen dat wat wettelijk moet en onvermijdelijk is, in lijn met nationale en internationale afspraken, met oog voor de belangen van onze inwoners, de leefbaarheid van onze gemeente en de uitvoerbaarheid van beleid in de praktijk.”

De Spreidingswet gaat haar tweede cyclus in per juli 2027. Gemeenten hebben een taakstelling voor de nieuwe cyclus ontvangen, verwerken hun te realiseren opvangplekken in een provinciaal opvangplan en bieden dit in december aan de Minister van Asiel en Migratie aan.  

Sinds 2016 levert onze gemeente een bijdrage aan de opvang van asielzoekers. Het Rijk heeft meermaals erkend dat onze gemeente daarmee meer dan haar aandeel heeft geleverd. In mei eindigt de opvang van asielzoekers aan het Hof van Elsenburg. We verkennen de haalbaarheid van het realiseren van een regionale asielopvanglocatie.

9. Statushouders 

Ontwikkelingen
De wetgeving rondom statushouders, waaronder nareis- en gezinshereniging, is aangescherpt door het Europees Asiel- en Migratiepact voor gezinshereniging. De belangrijkste punten zijn: 

• De beperking tot het kerngezin

• Het tweestatusstelsel

• Strengere voorwaarden

Als gevolg van het nieuwe EU-migratiepact komen mogelijk minder asielzoekers in aanmerking voor een verblijfsstatus. Dit geldt ook voor de nareizigers. De verwachting van het Rijk is dat is er op termijn minder statushouders instromen en het aantal inburgeringsplichtigen zal dalen. Echter, voor het zo ver is, dient de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) eerst de huidige achterstand in het beoordelen van asielaanvragen verwerken, dit duurt naar verwachting nog tot 2029. 

Wonen
Per halfjaar ontvangt de gemeente een taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Dit is op basis van inwoneraantal. Voor Rijswijk betekent dit ongeveer 100 statushouders per jaar. 

"Geen voorrang en/of directe plaatsing of bemiddeling voor statushouders in onze stad. Wij zorgen voor tijdelijke huisvesting van statushouders". 

Dit sluit aan bij landelijk beleid.  Het kabinet wil eerst zorgen voor voldoende flexibele en tijdelijke huisvesting, zoals flexwoningen, doorstroomlocaties en woningdelen. Pas wanneer daar voldoende van beschikbaar is, wordt wettelijk geregeld dat statushouders geen voorrang meer hoeven te krijgen op sociale huurwoningen.

Inburgering
“Wij verwachten van statushouders dat zij zich inzetten om onderdeel te worden van de samenleving. Wij zien integratie als proces waarbij zij actief deelnemen aan de samenleving met inachtneming van onze geldende normen en waarden. Statushouders moeten zo snel mogelijk integreren, aan het werk en meedoen aan de samenleving. Een belangrijke voorwaarde daarbij is het leren van de Nederlandse taal. We ondersteunen statushouders actief bij het vinden van werk, het leren van de Nederlandse taal en het meedoen in de samenleving en verwachten tegelijkertijd inzet en betrokkenheid''. 

Dit sluit aan bij landelijke voornemens. Recent heeft minister Aartsen van Werk en Participatie aangekondigd het voornemen om de komende 4 jaar 75.000 statushouders en kansrijke asielzoekers naar werk te begeleiden. Om de voortgang van statushouders op hun inburgeringstraject te kunnen monitoren sluiten we aan op landelijke data-uitwisselingsprojecten van DUO, het Ministerie van SZW en VNG. Hiervoor zijn middelen in de decembercirculaire 2025 toegekend.

De sociale basis is hét uitgangspunt van onze aanpak voor ondersteuning. We kijken bij vragen van inwoners eerst naar wat mensen zelf, samen met hun netwerk en in hun wijk of buurt kunnen organiseren. Waar dat niet voldoende is, is passende professionele ondersteuning beschikbaar. We bouwen daarbij voort op wat er al is, zoals Buurtgezinnen, vrijwilligersinitiatieven, bewonersinitiatieven en ontmoetingsactiviteiten.

1. Versterken Sociale Basis

• In 2027 maken we duidelijk wat we verstaan onder de sociale basis en welke rol de gemeente daarin heeft. We brengen bestaande initiatieven en voorzieningen beter in samenhang met elkaar en bepalen waar versterking nodig is.

• We investeren in de sociale basis in wijken en buurten door informele netwerken, vrijwilligerswerk, ontmoeting en bewonersinitiatieven te ondersteunen. En verbinden deze inzet aan de wijkgerichte aanpak.

• We maken het voor inwoners en lokale initiatieven eenvoudiger om bij te dragen aan hun buurt. In 2027 voeren we een subsidieregeling in voor bewonersorganisaties, verenigde inwoners en wijkinitiatieven. Daarbij sluiten we aan bij bestaande initiatieven en gemeentelijke doelen op het gebied van onder meer participatie, leefbaarheid, veiligheid en groen.

• We onderzoeken de behoefte aan en mogelijkheden voor ontmoetingsplekken voor jongeren. We betrekken jongeren hierbij en vertalen de uitkomsten naar een voorstel voor realisatie in 2028.

• We nemen de aanbevelingen mee uit het onderzoek over het bereik van de sociale basis onder inwoners met een migratieachtergrond (juli 2026). We richten ons daarbij op het vergroten van het bereik en de toegankelijkheid van voorzieningen en activiteiten binnen de sociale basis.

2. Wijkgericht werken

• We richten het wijkgericht werken verder in, onder andere door het uitvoeringen van wijkscans en op basis daarvan zetten we wijkaanpakken in. 

• We werken domeinoverstijgend samen en stemmen met verschillende beleidsterreinen af op de opgaven per wijk. 

• We vertalen het wijkgericht werken in de opdracht aan welzijnspartners, met nadruk op het versterken van de eigen kracht van inwoners en de sociale samenhang in focuswijken.  

3. Inclusie en emancipatie

• We voeren de Inclusie- en anti-discriminatieagenda van 2024 uit. Deze ambities sluiten goed aan bij het huidige coalitieakkoord.

• We geven uitvoering aan de motie "Opnemen indicatoren die inzicht moeten geven in discriminatie". De Stichting Inclusie en Discriminatiebestrijding (iDb) registreert en monitort meldingen van discriminatie, waar wij in 2027 een indicator voor gaan opstellen voor de gemeente Rijswijk. 

• We geven vervolg aan de discriminatietoets en pakken dit op binnen de gemeentelijke organisatie. 

4. Eenzaamheid 

• We ontwikkelen een aanpak om mensen die zich eenzaam voelen te helpen en zetten de eerste stappen in de uitvoering daarvan.

• In 2027 geven we uitvoering aan de motie “eenzaamheid tegengaan”, door te onderzoeken hoe bestaande ontmoetingsplekken beter kunnen worden benut om ontmoeting en sociale samenhang tussen inwoners te stimuleren en eenzaamheid te verminderen.

• Wij verminderen eenzaamheid door inwoners meer te verbinden met laagdrempelige ondersteuning, ontmoeting en activiteiten in de wijk. Daarbij benutten wij beschikbare locaties om de sociale basis te versterken en meer inwoners te bereiken/of het bereik te vergroten.  

5. Mantelzorg (waardering) 

We geven in 2027 uitvoering aan de motie “Rijswijkse mantelzorgpluim van waardering”, door te onderzoeken op welke wijze een jaarlijkse Mantelzorgpluim van waardering kan worden ingesteld als blijk van waardering voor mantelzorgers. Hiervoor hebben we in 2027 € 10.000 nodig. 

6. Vrijwilligerswerk ondersteunen en waarderen 

In 2027 wordt er rond de Dag van de Vrijwilliger op een andere manier invulling aan de waardering gegeven door een feest te organiseren. Voor deze waardering van vrijwilligers reserveren wij in 2027 € 50.000. 

7. Ontheemde Oekraïners

• We zetten in op afbouw van de crisisopvang en werken toe naar meer inzet van duurzame opvang. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van sloopwoningen.

• We willen ontheemde Oekraïners minder afhankelijk maken van voorzieningen. Hiervoor gaan we diensten zoals sociaal beheer anders inzetten, met meer focus op het vergroten van de zelfstandigheid. Hierdoor wijzigen de kosten van de opvang.

• Na afloop van de beschermingsmaatregel is de verwachting dat ontheemde Oekraïners in aanmerking komen voor een tijdelijke verblijfsvergunning. We bereiden de ontheemden zo veel mogelijk voor op een verblijf in Nederland. De lasten die samenhangen met de opvang van ontheemde Oekraïners worden volledig vergoed door het Rijk. Hierdoor heeft deze taak geen structureel effect op de gemeentelijke begroting.

8. Asielzoekers

• We stoppen met de opvang van asielzoekers per mei 2027. 

• We houden regie op asielopvang.

9. Statushouders 

Wonen
We onderzoeken de mogelijkheden voor tijdelijke woonvormen en van doorstroomlocaties of andere vormen van tijdelijk huisvesten van statushouders.

Inburgering
Vanaf 2027 zetten we in op een meer integrale dienstverlening aan statushouders. De verwachting is dat statushouders straks sneller zijn geholpen met het voltooien van diverse administratieve handelingen bij vestiging in Rijswijk. Eerdere werkervaring (in het land van herkomst of tijdens het verblijf in een AZC) komt centraal te staan in het nieuwe dienstverleningsmodel aan statushouders. Kansrijke statushouders kunnen zo daadwerkelijk sneller aan het werk.

Voor integratie voldoen we aan de Wet inburgering met een focus op begeleiden naar werk (al dan niet betaald). Hiervoor ontvangt de gemeente een specifieke uitkering (SPUK Inburgering). Ook kan de gemeente middelen ontvangen voor exploitatie-, transitie- en uitvoeringskosten voor het tijdelijke huisvesten van statushouders.